درک انسان از ذات خود


Image result for ‫درک انسان از ذات خود‬‎

گفتیم که یکی از مهم‌ترین وظایف هر شخصی در طول زندگی شناخت خویشتن است. همه ما بارها این سوال را از خود پرسیده‌ایم که کیستیم. فرق ما با دیگر موجودات چیست.


آیندۀ زندگی ما چگونه خواهد بود؟ آیا خواهیم ماند یا از بین خواهیم رفت؟ اگر باقی می‌مانیم چه بخشی از وجودمان فنا ناپذیر است؟ بدن مادی که به مرور زمان از بین می‌رود پس چه بخشی از وجود من باقی خواهد ماند؟ آیا در درون آدمی حقیقتی بالاتر از پدیده‏های طبیعی وجود دارد؟ آیا ورای این دست و پا و غیر از سر و گردن و چشم و گوش و سایر اعضای مادی چیز دیگری با من یا در من وجود دارد، یا اصل و حقیقت من همین مجموعه‏ی اعضای مادی من است؟  فلاسفه اسلامی معتقدند آثار ادراکی و افعال انسان همگی منسوب به «نفس» است. جاودانگی و نامیرایی از آن نفس است. موجودات فاقد نفس نمی‌توانند آثار متنوعی از خود بروز دهند بلکه فقط دارای آثار یکنواخت هستند. اما انسان افعال و آثار غیر یکنواخت از خود بروز می‌دهد. این مسئله تفاوت انسان با جمادات و گیاهان است. تفاوت انسان با حیوان در توانایی‌های ادراکی انسان نهفته است.. زیرا حیوانات دیگر نیز دارای افعال و آثار متنوع هستند ولی نمی‌توانند ادراک و استنتاج داشته باشند. به طور خلاصه می‌توان گفت که دو ویژگی انسان باعث تمایز او از دیگر موجودات عالم می‌شود. ویژگی «افعال و آثار غیر یکنواخت» وجه امتیاز انسان و حیوان با جمادات و گیاهان است و ویژگی «نطق» متمایز کننده انسان از دیگر حیوانات است.


همه ما نا خود آگاه اعضای بدن و حتی خودِ بدن را به واقعیت دیگری به نام «من» نسبت می‏دهیم؛ مثلاً می‏گوییم دست من یا پای من. این نشان می‌دهد که هر فردی غیر از اعضاء و جواهر خود واقعیت دیگری را نیز می‌شناسد که از آن به «من» تعبیر می‌کند . همه‏ی اعضا و حتی بدن خود را به آن نسبت می‏دهد. فلاسفه معتقدند نفس انسان که از آن به روح هم تعبیر می‌شود یک امر مجرد است. اعتقاد به تجرد نفس ناطقه و بقای آن پس از مرگ شالوده مهم‌ترین مباحث اعتقادی (مانند معاد) می‌باشد. دلایل زیادی برای تجرد نفس ارائه شده است که  برخی از آن‌ها بسیار پیچیده است. ابتدا توضیح کوتاهی درباره مفهوم تجرد می‌دهیم و سپس یکی از دلایل تجرد نفس یا روح را ذکر می‌کنیم. مجرد در لغت به معنی «خالی» است: «التجرد فی اللغة الخلوّ» (التهانوی، کشاف اصطلاحات الفنون، ج 1، ص 195) به طور کلی حکما به امری مجرد می‌گویند که روحانی محض بوده و مخلوط با ماده نباشد.

هر انسانی در بیداری و حتی در حالت خواب و بیهوشی و مستی، خود را می‌شناسد و از واقعیت خویش غافل نیست. اگر انسان را به صورت "معلق در فضا" در نظر بگیریم – به گونه‌ای که به هیچ وجه، توجه او به بدنش امکان نداشته باشد- باز هم از خود و "من" خویش غافل نخواهد بود

یکی از مؤلفه هایی که مجردات را از مادیات متمایز می‌سازد امتداد مکانی است. همان‌طور که می‌دانیم اجسام از امتداد مکانی برخوردارند. در مقابل، مجردات هیچ گونه ابعادی در جهات سه‌‌‌‌گانه ندارند و از آن جا که مکان داشتن لازمه بعد داشتن است پس مجردات، مکانمند هم نیستند. بنابراین تجرد به معنای غیرمادی است. وقتی می‌گوییم نفس مجرد است یعنی نفس مثل بدن و دیگر موجودات مادی نیست. اما چرا گفته می‌شود که نفس غیر مادی است؟

هر انسانی ذات خود را درک می‌کند. همان‌طور که گفتیم همه ما مکرر از کلمۀ «من» استفاده می‌کنیم و این یعنی درکی از وجود خود داریم. این چیزی که به عنوان «من» یا «خود» درک می‌کنیم غیر از بدن و امور بدنی است [بدن در طول زمان تغییر می‌کند. در طول هفتاد یا هشتاد سال عمر انسان بدن تغییر می‌کند در حالی که ما با یک واقعیت ممتد و ثابت مواجهیم. ما در دوران کودکی، جوانی، میان‌سالی و پیری از یک حقیقت برخورداریم. پس نمی‌توان گفت که روح یا نفس انسان(امر ثابت) همان بدن(امر متغیر) است]. بنابراین یکی از دلایل تجرد نفس خودآگاهی است. تنها امور مجرد هستند که می‌توانند نسبت به خود آگاه باشند. برای مثال یک کلوخ سنگ یا آجر فاقد معرفت به ذات خویش است. ابن سینا اولین فیلسوفی است که برای اثبات وجودِ نفس و تجرد آن از خودآگاهی استفاده می‌کند.


این مفهوم امروزه نقش بسیار زیادی در فلسفه ذهن معاصر دارد. شخصی که در هوا در خلأ نگه داشته شود به نحوی كه با هیچ‏چیز برخوردی ندارد و چون اندام‌هایش از یکدیگر فاصله دارند، هیچ‏گونه تماسی و تلاقی با هم نمی‏یابند. این انسان معلق با اینکه هیچ عضوی از بدن خود را درک نمی‌کند ولی هرگز در موجودیت‏ خودش شك نمی‏كند. یعنی حتی در آن زمان نیز از وجود خود آگاه است. یعنی نسبت به «خود» یا «من» هوشیار است. ‏بنابراین تصور او از موجودیت‏ خودش، هرگز از راه حواس یا از طریق جسم نیست. پس باید از مبدأ دیگری كه غیر از جسم و با جسم مغایرت كامل دارد بوده باشد و آن نفس است. او در اشارات می‌گوید:

«هر انسانی در بیداری و حتی در حالت خواب و بیهوشی و مستی، خود را می‌شناسد و از واقعیت خویش غافل نیست. اگر انسان را به صورت "معلق در فضا" در نظر بگیریم – به گونه‌ای که به هیچ وجه، توجه او به بدنش امکان نداشته باشد- باز هم از خود و "من" خویش غافل نخواهد بود.» (ابن سینا، الاشارات و التنبیهات‏، ص 80)

در این برهان ابن سینا مطرح می‌کند که آدمی اگر لحظاتی متوجه خود شده و به خودش اندیشه کند متوجه می‌گردد که حتی اگر هیچ یک از اعضایش را هم نبیند و لمس نکند و حتی گویی که در هوای آزاد معلق شده باشد باز با این حال از همه چیز غافل خواهد بود مگر از خویشتن خود و لذا خودش را بدون طول و عرض و قامت و ... موجود خواهد دانست و به وجودش اذعان خواهد داشت. در این حال انسان بهتر از همه اشیای خارجی خود را در می‌یابد. در این حال هرچند حواس ظاهری موقتاً از كار افتاده و قادر به درك محسوسات نیست اما «خود» به نحو آگاهانه‌ای مدرك خویش و قوای باطنی است.



می توانید دیدگاه خود را بنویسید
TvbCluck چهارشنبه 18 بهمن 1396 12:56 ب.ظ
OK’
<a href="https://24paydayloan.org/">payday loans online</a>
debt consolidation home loan https://24paydayloan.org/ - loan
VrcTreand سه شنبه 17 بهمن 1396 08:46 ب.ظ
OK’
<a href="http://viasergeneric.com/">purchase viagra</a>
cheapest brand viagra
<a href=http://viasergeneric.com/>viagra for sale</a>
casino games free سه شنبه 17 بهمن 1396 02:25 ب.ظ
best online casino games free
online casino slots
online casinos 2016
casino games free
payday loans las vegas سه شنبه 17 بهمن 1396 12:14 ب.ظ
loans online application
payday lender fees
online loans direct lenders
payday lender fees
payday loans no credit check سه شنبه 17 بهمن 1396 07:18 ق.ظ
payday loans definition
loans online no credit check
best online loans instant approval
payday loans in az
Kencpulses سه شنبه 17 بهمن 1396 02:37 ق.ظ
OK’
<a href=http://ciallisonline.com/>cialis soft tabs</a>
cost of cialis
<a href="http://ciallisonline.com/">cialis 20mg</a>
Mvsdcovado دوشنبه 16 بهمن 1396 09:05 ب.ظ
OK’
<a href="http://genericonlineviaqra.com/">viagra online</a>
viagra alternatives
<a href="http://genericonlineviaqra.com/">viagra samples</a>
Ombfavaise دوشنبه 16 بهمن 1396 01:26 ب.ظ
OK’
<a href="http://onlineviaqer.com/">viagra online without prescription</a>
cheapest viagra professional
<a href=http://onlineviaqer.com/>viagra online without prescription</a>
Gpmcwrome دوشنبه 16 بهمن 1396 11:39 ق.ظ
ok’
<a href="http://genericcialls.com/">order cialis online</a>
24 hour cialis
<a href=http://genericcialls.com/>cheapest cialis</a> OK’
casino g دوشنبه 16 بهمن 1396 06:11 ق.ظ
casino online
casino g
casino games slots
best us casinos online
BrvsZesops دوشنبه 16 بهمن 1396 02:18 ق.ظ
OK’
<a href="https://onlineloan.us.org/">fast payday loan</a>
easy loans bad credit <a href=https://onlineloan.us.org/>payday day loans</a>
play casino games online دوشنبه 16 بهمن 1396 01:12 ق.ظ
casino online gambling
casino games roulette
casino online
casino online free
BrbvClonee یکشنبه 15 بهمن 1396 01:07 ب.ظ
ok’
<a href="https://cashloansonline.us.org/">cash advance definition</a>
best payday loan site
<a href=https://cashloansonline.us.org/>payday cash loan</a>
Lvedeurozy شنبه 14 بهمن 1396 03:52 ب.ظ
ok’
<a href="https://onlinepaydayloan.us.org/">pay day loan</a>
best company faxless loan payday
<a href=https://onlinepaydayloan.us.org/>online payday loans direct lenders</a>
diet pills that work شنبه 14 بهمن 1396 03:30 ب.ظ
diet pills that work
weight loss supplements
diet pills prescription
weight loss supplements
Dxviodine شنبه 14 بهمن 1396 02:47 ب.ظ
OK’
<a href="https://cashadvanceonline.us.org/">payday loan</a>
payday loans no credit <a href="https://cashadvanceonline.us.org/">same day payday loans</a>
Brcsbucky شنبه 14 بهمن 1396 01:16 ق.ظ
OK’ https://onlineloan.us.org/
bad credit payday loans no faxing <a href=https://onlineloan.us.org/>online payday loan</a>
EbsflPhoxy جمعه 13 بهمن 1396 01:57 ب.ظ
ok’ https://cashloansonline.us.org/
loan calculator
<a href=https://cashloansonline.us.org/>instant payday loans</a>
FbsfSqual پنجشنبه 12 بهمن 1396 04:14 ب.ظ
ok’ https://onlinepaydayloan.us.org/
fast payday loan online
<a href=https://onlinepaydayloan.us.org/>best online payday loans</a>
Mhtarrica پنجشنبه 12 بهمن 1396 02:15 ب.ظ
OK’ https://cashadvanceonline.us.org/
a payday loan no faxing <a href="https://cashadvanceonline.us.org/">payday loans online</a>
viagra without a doctor prescription پنجشنبه 12 بهمن 1396 04:05 ق.ظ
how to buy generic viagra
viagra without a doctor prescription
order viagra canadian pharmacy
play casino games online چهارشنبه 11 بهمن 1396 08:01 ق.ظ
online casino no deposit bonus
casino online usa
casino online subtitrat
casino online for fun
Rokcovado سه شنبه 10 بهمن 1396 02:16 ب.ظ
viagra soft http://genericonlineviaqra.com/ ok’
EcfvEnvine سه شنبه 10 بهمن 1396 12:27 ق.ظ
viagra buy now http://viasergeneric.com/ OK’
bngesort دوشنبه 9 بهمن 1396 10:30 ب.ظ
ok’
<a href="http://genericcialls.com/">cheap cialis</a>
buy generic cialis
<a href=http://genericcialls.com/>order cialis online</a> OK’
online casino دوشنبه 9 بهمن 1396 07:05 ق.ظ
casino games
real money casino
real money casino
casino games
real money casino
Obdrepheks دوشنبه 9 بهمن 1396 04:31 ق.ظ
online order viagra http://onlineviaqer.com/ OK’
payday loans online no credit check یکشنبه 8 بهمن 1396 08:49 ق.ظ
online loans direct lenders
payday loans in az
best online loans instant approval
online loans for bad credit
EcfvEnvine یکشنبه 8 بهمن 1396 12:06 ق.ظ
viagra lowest price http://viasergeneric.com/ OK’
FvesClonee شنبه 7 بهمن 1396 11:38 ب.ظ
cialis 5mg price http://ciallisonline.com/ ok’
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 31 تا 60